Akhmed Zakayev: “Beslan’a Gitmeye Hazırdım!”

Akhmed Zakayev: “Beslan’a Gitmeye Hazırdım!”

Rus gizli servisi FSB tarafından kullanılan bir grubun 1 -3 Eylül 2004 tarihlerinde Kuzey Osetya’nın Beslan kentindeki 1 numaralı okulda gerçekleştirdiği rehin alma olayı ve akabinde Rus silahlı kuvvetlerinin yürüttüğü operasyon ile 186’sı çocuk olmak üzere 396 kişinin hayatını yitirdiği trajik olayın 12. yıldönümündeyiz.

Kimi kendini bilmezler Çeçenya’da Rus silahlı güçleri tarafından katledilen 42 bin çocuğu görmezden gelerek, hiç bir bağlantısı olmamasına karşın Çeçen bağımsızlık hareketini bu olay ile suçlama gafletine düşmeye devam ediyor. Bu trajik olaylarda hayatlarını kaybeden çocukların ebeveynleri tarafından kurulan ve kayıplar nedeniyle doğrudan Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Vladimir Putin’i suçlayan “Beslan’ın Anneleri Komitesi”nin başkanı Ella Kesayeva’nın Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Bakanlar Kurulu Başkanı Sayın Akhmed Zakayev ile gerçekleştirdiği bir mülakatı olaylara açıklık getirmesi bakımından Türkçe’ye tercüme ederek sizlere sunuyoruz.

Ella Kesayeva: Beslan’daki rehin alma olayını nasıl haber aldınız?

Akhmed Zakayev: Beslan’da yaşanılan rehin alma olayını Anna Politkovskaya’dan öğrendim. Olay günü sabah saatlerinde beni arayarak Beslan’daki olaylar hakkında ne düşündüğümü sordu. Neler olduğundan haberim olmadığı için kendisine neler olduğunu sordum. Anna son derece duygusal bir şekilde, Beslan’daki bir okulda çocukların rehin alındığını anlatarak bu çocukların kurtarılması için elimizden gelen herşeyi yapmamız gerektiğini, Rus yetkililerin olayı ikinci bir kanlı Nord-Ost vakasına dönüştürebileceğini ifade etti. Bana eğer ihtiyaç duyulursa benim ve Aslan Maskhadov’un oraya gidip gidemeyeceğimizi sordu. Anna’ya orada gerçekte neler olup bittiğini anlayıp anlamadığını sordum. Bana yanıtı hayır oldu. Ben de, önce neler olup bittiğini anlaman gerekiyor dedim. Konuşmamız sırasındaki tek bilgi, Kuzey Osetya FSB’si tarafından duyurulan bir okulda 300 kişinin rehin alındığı ve teröristlerin de herhangi bir taleplerinin olmadığına ilişkin açıklamaydı. Anna ile onun Beslan’a gitmesi, neler olup bittiğini yerinde tespit etmesine müteakip benimle yeniden iletişime geçmesi ve sonrasında neler yapabileceğimize karar vermemiz üzerinde anlaştık.

Aynı gün, Andrei Babitsky’de bana ulaştı. O da neler olup bittiğinin detaylarını bulmayı umut ediyordu. Andrei, Moskova’ya uçacağını ve oradan da Beslan’a gideceğini söyledi. Ancak kısa bir süre sonra, Rus medyasında Andrei Babitsky’nin uçaktan indirilerek, patlayıcı madde taşıdığı iddiasıyla gözaltına alındığı duyuruldu. Ardından haberde düzeltmeye gidildi ve Babitstky’nin sergilediği “holiganizm” nedeniyle karakola götürüldüğü açıklandı. Daha sonraları FSB tüm iddiaları reddetti, lakin Rus gizli servisi istediği şeye ulaşmıştı: Andrei Babitsky Beslan’a gidemedi ve bölgeden güvenilir bilgi çıkmadı.

Aynı gün öğleden sonra, Anna Politkovskaya bana telefon etti. Havalimanında iyi insanların kendisine yardım ettiğini, uçağa binmek üzere olduğunu, Beslan’a ulaştığında benimle iletişime geçeceğini söyledi. Ancak benimle yeniden iletişime geçmedi. Gece saatlerinde Novaya Gazeta’nın baş editörü Dmitry Muradov beni aradı ve Anna’nın zehirlenerek hastahaneye kaldırıldığını söyledi. Muradov, doktorların Anna’yı zorlukla hayata dönderdiklerini anlattı. Anna Politkovskaya ve Andrei Babitsky’nin Beslan’a gidememesinin anlamı, bölgeden güvenilir bilgi elde edinemeyeceğimizdi. Anna Politkovskaya sabah saatlerinde Moskova’da bir hastahaneye götürüldü ve Dmitry Muradov zehirlenmenin kesin nedenini açıklayacak testlerin sonuçlarının çıkmasının birkaç gün süreceğini bildirdi.

Ella Kesayeva: Aslan Maskhadov’un Beslan’a gitmesi için sizinle iletişime geçen kimdi?

Akhmed Zakayev: Olayın ikinci gününde, 2 Eylül günü, BBC televizyon kanalına Kafkasya ve Rusya’daki olaylarla ilgili bir röportaj için davet edilmiştim. Stüdyodayken, televizyonda İnguşetya’nın eski Devlet Başkanı Ruslan Auşev ile ilgili bir haber gördüm. Çoktan okula gitmiş ve rehin alan kişilerle görüşmüştü. Ona isteklerini iletmişlerdi ve 15’i çocuk, 11’i kadın olmak üzere 26 kişiyi de serbest bırakmışlardı. Okulda 1000 kişinin rehin olduğunu söyleyen ilk kişi Ruslan Auşev’di. Kısa bir süre sonra da, asistanım aracılığıyla Ruslan Auşev bana ulaştı. Çok heyecanlıydı. Özetle bana neler olup bittiğini aktardı. Ona okulu kimlerin ele geçirdiğini sordum, Çeçenler mi yoksa İnguşlar mıydı? Ruslan buna cevap veremeyeceğini çünkü, defaatla Çeçence ya da İnguşça iletişim kurmaya çalıştıysa da kendisiyle sadece “Rusça” konuştuklarını söyledi. Ruslan, bana Aslan Maskhadov ile bağlantım olup olmadığını ve onun olaylardan haberinin olup olmadığını sordu. Ona, Aslan Maskhadov ile tek yönlü bir bağlantım olduğunu, eğer o benimle iletişime geçmek isterse beni aradığını, yoksa benim ona ulaşma imkanım olmadığını, Aslan Maskhadov’un benimle son birkaç gün içerisinde iletişime geçmediğini söyledim. Auşev yanında Kuzey Osetya Devlet Başkanı Aleksandr Dzasokhov’un olduğunu ve onun da benimle konuşmak istediğini söyledi.

Aleksandr Dzasokhov telefonu aldı, stresli ama dostane bir şekilde beni selamlayarak, Aslan Maskhadov ile benim mevcut durumda yardımcı olup olamayacağımızı sordu. Aleksandr Dzosokhov’a önceden bir borcum vardı, bana çok yardımcı olmuştu, Gürcistan’da güvenli bir yerde ciddi bir biçimde yaralı ve çaresiz bir haldeyken bana yardım etmişti. Dzasokhov’a eğer çocukların ve diğer rehinelerin serbest bırakılmasında faydalı olacağımı düşünüyorsa hemen bugün Beslan’a uçmaya hazır olduğumu söyledim. Dzasokhov bu soruma hemen cevap veremeyeceğini ancak, eğer Aslan Maskhadov ile iletişime geçebilirsem, Çeçenya’nın Devlet Başkanı olarak rehin alanları etkileyecek resmi bir açıklama yapmasını sağlamanın çok yardımcı olacağını düşündüğünü belirtti. Böylelikle, Aleksandr Dzasokhov’dan rehin alan şahısların taleplerini ilk kez duymuş oldum. Dzasokhov, Aslan Maskhadov ile iletişime geçmek için elimden gelen herşeyi yapmam gerektiğini, onun çocukları kurtarmak için mümkün olan herşeyi yapacağından emin olduğunu söyledi. Aleksandr Dzasokhov ile 3 Eylül günü sabahı yeniden telefonlaşmak üzere sözleştik.

Konuşmamızı sonlandırdıktan sonra hemen “Radyo Marşo”nun yöneticisi Aslan Dukayev ile iletişime geçtim ve kısa bir özet verdim. Ruslan Auşev ve Aleksandr Dzasokhov’un benimle iletişime geçtiğini, Dzasokhov’un Aslan Maskhadov’dan Beslan’daki durum ile ilgili bir açıklama yapmasını talep ettiğini anlattığım bir röportaj yaptık. Aslan Maskhadov’un ve özgürlük savaşçılarının düzenli olarak Radyo Marşo’yu dinlediğini biliyordum ve söylediklerimin bir şekilde Çeçen Devlet Başkanı’na ulaşmasını umut ediyordum. Gerçekten de röportajımdan kısa bir sonra, akşam saatlerinde Aslan Maskhadov bana telefon etti. Aslan bana aynen şunları söyledi: “Akhmed, acilen Beslan’a gidecek ve burada çocukların ölümüyle sonuçlanabilecek bir facianın önüne geçerek rehinelerin serbest bırakılması için mümkün olan herşeyi yapacaksın. Ayrıca Kuzey Osetya Devlet Başkanı’na da şunu iletmelisin, bu çocukların hayatlarını kurtarmak için ben de hiçbir koşul olmaksızın, kendi can güvenliğimi riske ederek oraya gitmeye hazırım. Biz kadınlar ve çocuklarla savaşmıyoruz!”.

3 Eylül günü Moskova saati ile 12:00’de, Alkesandr Dzasokhov beni aradı ve ben de Aslan Maskhadov’un sözlerini kendisine ileterek, Beslan’a uçmaya hazır olduğumu vurguladım. Ona, Mineralnıye Vodı mı, Moskova’ mı, yoksa Tiflis’e mi tam olarak nereye uçmam gerektiğini sordum? Ve elbette, ondan Beslan’a ulaşmamı sağlamasını da istedim. Dzasokhov, benim ve Aslan Maskhadov’un bu teklifi kabul edeceğimizi beklemediğini ve Aslan’ın Beslan’a gelebilmesi için halletmesi gereken prosedürlerin 2 saat kadar alacağını söyledi. Beni 2 saat sonra tekrar araması konusunda anlaştık.

Aleksand Dzasokhov ile yaptığım telefon görüşmesinden önce, sabah saatlerinde Britanya hükümeti yetkilileri ile görüşmüş ve onlara Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Devlet Başkanı Aslan Maskhadov ile birlikte vardığımız karardan bahsederek Beslan’a uçma niyetimden bahsettim. Pasaportum bana dünyanın herhangi bir yerine seyahat etme imkanı veriyordu, Rusya Federasyonu dışında. Hükümet yetkilileri, benim bu seyahati gerçekleştirmemi engelleyemeyeceklerini, ancak bu konuda Rus konsolosluğu ile iletişime geçmem gerektiğini belirttiler. Ama bu aşamaya geçemedik. Aleksandr Dzasokhov ile gerçekleştirdiğim telefon görüşmesinden yarım saat sonra Rus güvenlik güçleri tanklarla ve toplarla okula operasyon düzenledi. Yaşanılan olayları burada anlatmama gerek yok, bu cehennemden sağ olarak kurtulabilenler ve görgü tanıkları yeterli detaylarıyla bu trajik olayı pek çok kez yazdılar.

Ella Kesayeva: Müzakerelerinize ve faaliyetlerinize tanıklık edebilecek herhangi bir kişi var mı?

Akhmed Zakayev: Elbette, bugün bu süreci birlikte yaşadığımız isimlerden ikisi halen hayatta: İnguşetya eski Devlet Başkanı Ruslan Auşev ve Kuzey Osetya eski Devlet Başkanı Aleksandr Dzasokhov.

Ella Kesayeva: Strasbourg’daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne sizin yanıtlarınızı iletmemize müsaade eder misiniz?

Akhmed Zakayev: Evet, elbette.

Ella Kesayeva: Beslan’daki trajedinin, Çeçen halkı ve özgürlük mücadelesi üzerinde ne gibi sonuçları oldu?

Akhmed Zakayev: Beslan trajedisinin Çeçen özgürlük mücadelesi üzerinde her açıdan olumsuz sonuçları oldu: ideolojik, siyasi ve en önemlisi moral yönlerinden. Biliyorsunuz, Rus güçleri ve onların yerel işbirlikçileri, onbinlercesi çocuk olmak üzere yüzbinlerce sivil vatandaşımızı katletti, kentlerimizi yerle bir etti, tüm bu suçlara ilişkin veriler insan hakları organizasyonları tarafından toplandı. Ne var ki, Beslan’da Çeçen direniş hareketi adına gerçekleştirilen terörist faaliyetten sonra, topluca katledilen çocuklarımız ve yetişkinlerimiz hakkında konuşma hakkımız sanki elimizden alındı. Çeçen halkı, tıpkı diğer Kafkas halkları gibi, kadınlar ve çocuklar başta olmak üzere diğerlerinin yaşam hakkı ve onurlarına büyük değer verdikleri sosyal kurallara sahiptir. Ve, Beslan trajedisinin görüntüleri televizyon ekranlarından verildikçe, bu trajedi bizim direnişimiz ile özdeşleştirilmek istendi, bu da pek çok Çeçen’in bir şok yaşamasına neden oldu, halkın bir bölümü moral açıdan böylesi bir suçla işbirliği içerisinden olmak istemediğinden kendi askerlerine sırtını döndü.

Eylül ayının ilk 3 günü içerisinde gerçekleştirilen bu terörist eylemin planlayıcıları ve eylemciler, Kremlin’in on yıllık Rus-Çeçen Savaşı’nda başarılı olamadığı bir propagandayı gerçekleştirmelerini sağladı: Çeçen ordusu bir terörist grup olarak lanse edildi. Bu bize olağanüstü zarar verici bir propaganda oldu. Sonraları, Beslan olayına Rus gizli servislerinin katılımı kanıtlanmış ve hatta Devlet Duması’nda bu olayda yer alan Kulayev kardeşler ya da Şakhbekhanov gibi onlarca kişinin özel FSB hapishanelerinden çıkarılmış isimler olduğu tartışılmış bile olsa aynı etki doğmadı. Bu tartışmalar ve bilgiler yabancı medyalarda aynı güçte yayınlanmadıkça da sonuçlar bertaraf edilemeyecek. Bunlar çok büyük siyasi skandallar doğurabilecek konular, özellikle de Rus gizli servisi açısından. Bu bilgiler için Anna Politkovskaya’nın cesaretli araştırmalarına teşekkür etmemiz gerekiyor.

Ella Kesayeva: Peki Beslan trajedisinden Kremlin’in ne gibi bir kazancı oldu?

Akhmed Zakayev: Sorunuzun yanıtımın bir kısmı önceki cevabım içerisinde yer alıyor. Ancak burada, uluslararası kamuoyunun, özellikle Batılı ülkelerin Beslan sonrasında Çeçenya’ya bakışı değişti, insan haklarının korunmasından uluslararası terörizmin merkezine geçiş oldu. 1999 yılında Rusya’nın Çeçenya’yı işgalini şiddetle kınayan Amerika Birleşik Devletleri, Beslan olayından sonra Putin ile dayanışmalarını açıkladı, uluslararası terörizme karşı Rusya ile omuz omuza mücadeleye geçildi. Ve bu da elbette Putin’in Çeçen halkına yönelik yürüttüğü kolonyal savaşın propagandasındaki final zaferiydi.

*Mülakatta yer almamasına karşın okuyucularımızın bilgi edinmesi açısından Beslan Olayları’na katılan teröristlerin kimliklerine aşağıda yer veriyoruz:

Erkek militanlar:

1. Ruslan Tagiroviç Khuçbarov, takma adı: Polkovnik (Rusça: Albay) – İnguşetya’nın Galaşki yerleşim biriminden etnik bir İnguş. Grup lideri. Firari. Kimliği üzerine çeşitli tartışmalar var.
2. Vladimir Anatolieviç Khodov, takma adı: Abdullah – Kuzey Osetya’nın Kirovsky bölgesindeli Elkhotovo Köyü’nden etnik bir Oset. Beslan’daki 1 numaralı okulun eski öğrencilerinden ve grubun liderlerinden. Tecavüzden hapiste yatarken Müslüman oldu. Vladikavkaz’daki bazı bombalı saldırılardan aranan bir isimken, rehin alma olayından önce kendi köyünde serbestçe dolaşan bir kişi. Şamil Basayev tarafından FSB ajanı olmakla itham edilen bir kişilik. Kod adı: Putnik (Rusça: Seyahat eden).
3. İznaur Kodzoyev – İnguşetya’nın Kantyşevo yerleşim yerinden etnik bir İnguş. Ne var ki, Beslan olaylarından aylar önce Rusya tarafından öldürüldüğü duyurulmuştu.
4. Khızır-Ali Akhmedov – Çeçenya’nın Bilto-Yurt Köyü’nden.
5. Rustam Atayev – İnguşetya’nın Psedkah Köyü’nden etnik bir Çeçen. 12 yaşındaki erkek kardeşi ve 2 ağabeyi 2002 yılında Rus askerler tarafından canice katledilmişti.
6. Rizvan Vakhitoviç Barçaşvili – İnguşetya’daki Kazak Köyü Nesterovskaya’dan.
7. Usman Magomedoviç Auşev – İnguşetya’nın Ekajevo Köyü’nden etnik İnguş.
8. Yasin Benalia – İngiliz-Cezayirli.
9. Osman Larussi – İngiliz-Cezayirli.
10. Adam Magomed-Khasanoviç İliyev – İnguşetya’nın Malgobek kentinden etnik bir İnguş. Beslan olaylarından 1 yıl kadar önce yasadışı silah ticaretinden tutuklanan ve olaylar öncesinde şaibeli biçimde serbest bırakılan bir isim.
11. İbragim Magomedoviç Dzortov – İnguşetya’nın Nazran kentinden etnik bir İnguş.
12. İlnur Gainullin – Etnik Tatar, Moskova’dan “iyi bir aileden”, Tıp Fakültesi mezunu.
13. Aslangirey Beksultanoviç Gatagazhev – İnguşetya’nın Sagopşi Köyü’nden etnik bir İnguş.
14. Sultan Kamurzoyev – İnguşetya’nın Nazran kentinden etnik bir İnguş.
15. Magomed Khoçubarov – İnguşetya’nın Nazran kentinden etnik bir İnguş. Beslan olayları öncesinde yasadışı silah ticaretinden hakkında yakalama kararı olan bir isim.
16. Khan-Paşi Kulayev – Engenoylu bir Çeçen. Şamil Basayev’in eski koruması Han-Paşa’nın erkek kardeşi. Bir elini Rus esaretinde kaybetmiş. Beslan olayından kısa bir süre önce tutulduğu Rus hapishanesinden salırıverildi.
17. Nur-Paşa Kulayev – Engenoylu bir Çeçen. Şamil Basayev’in eski koruması Han-Paşa’nın erkek kardeşi. Beslan olayından önce Ramzan Kadırov’un silahlı haydutlarından birisiydi.
18. Adam Kuştov – Etnik İnguş. Kuzey Osetya’da İnguşlara yönelik gerçekleştirilen etnik temizlikten kurtulduğundan çocuk yaştaydı.
19. Abdul-Azim Labazanov – Kazakistan doğumlu bir Çeçen. Birinci Rus-Çeçen Savaşı öncesinde Ruslarla birlikte Çeçenlere karşı savaşmış bir hain.
20. Arsen Merjoyev – Engenoylu bir Çeçen.
21. Adam Akhmedoviç Poşev – İnguşetya’nın Malgobek kentinden etnik bir İnguş.
22. Mayrbek Said-Aliyeviç Şaybekhanov – İnguşetya’nın Psedakh Köyü’nde ikamet eden Engenoylu bir Çeçen. İnguşetya’da adi bir suçtan tutuklanarak hapsedilen ama Beslan olayından önce serbest bırakılan bir kişi.
23. İslam Said-Aliyeviç Şaybekhanov – İnguşetya’nın Psedakh Köyü’nde ikamet eden Engenoylu bir Çeçen.
24. Buran Tetradze – Gürcistan’ın Rustavi kentinden etnik Gürcü.
25. İssa Torşkhoyev – İnguşetya’nın Malgobek kentinden etnik bir İnguş. 2003 yılından Beslan olayına kadar aranan bir isim. Babası cesedini teşhis için çağrıldığında, cesedin oğluna ait olmadığını iddia etti.
26. İssa Jumaldinoviç Tarşkhoyev – İnguşetya’nın Malgobek kentinden etnik bir İnguş. 1999 yılında karşıtığı silahlı bir soygundan hapiste olan İssa, Beslan olayından önce serbest bırakıldı.
27. Bei-Alla Başiroviç Tseçoyev – Etnik İnguş. Yasadışı silah ticaretinden hakkında yakalama kararı olan bir isim.
28. Musa İsayeviç Tseçoyev – İnguşetya’nın Sagopşi Köyü’nden etnik bir İnguş. Militanları Beslan’daki okula götüren kamyonun sahibi.
29. Timur Magomedoviç Tsokiyev – İnguşetya’nın Sagopşi Köyü’nden etnik bir İnguş.
30. Aslan Akhmedoviç Yaryjev – İnguşetya’nın Malgobek kentinden etnik bir İnguş.

Kadın militanlar:

1. Roza Nagayeva – Çeçenya’nın Vedensky bölgesindeki Kirov-Yurt Köyü’nden etnik bir Çeçen. 31 Ağustos 2004’te Moskova’daki Rijskaya Metro İstasyonu’nu da bombalamakla itham ediliyor. Ayrıca 24 Ağustos 2004’te iki Rus yolcu uçağını patlattığı iddia edilen Aminat Nagayeva’nın kız kardeşi.
2. Mairam Taburova – Çeçenya’nın Şalinsky bölgesindeki Mair-Tub Köyü’nden etnik bir Çeçen.
3. Khaula Nazirova – Kocası Ruslar tarafından işkence ile öldürülen, birkaç akrabası Rus güçler tarafından bombalanan bir Çeçen okulunda hayatını kaybeden etnik bir Çeçen.

© Ickerya.com

Leave a Comment