21.yüzyıla şahit olan insanlar, bir zamanların süper gücü olan Rus ordusu karşısında bir avuç insanın kahramanca direnmesini yeterince anlamlandıramadılar. Batı medyasına göre direnenler birer asiydiler. Ama sorgulayıcı akıl için, bu kadar baskıya karşı bir millet şuuru olmadan asilik kimliği ile baş koymanın pek de inandırıcı olmadığıydı. Aslında Çeçenya’da direnişin bir öyküsü vardı. Bu öykü oldukça derin ve gerilere kadar uzanıyordu. Çeçenya’daki savaşı da tam olarak yorumlayabilmek için bu öyküyü okumak gerekir. Bu direniş anlamını tarihten almaktadır herşeyden önce. Kısacası her Çeçen’in dağarcığında dedelerinden kalma bir miras vardır: özgürlük için direniş.

İşte Çeçenlerin öyküsü:

Çeçen Cumhuriyeti İçkerya toprakları, 400 yıllık bir savaş sonrasında 20. yüzyıla girerken Rusya ordusu tarafından işgal edildi. Kafkas-Rus Savaşları’nın bitişi resmi tarih kaynaklarında 1859 olarak gösterilmektedir. Bu aynı zamanda İmam Şamil’in teslim tarihidir. Oysa Çeçenya topraklarında aktif askeri hareketler, 1878′lere kadar Şamil’in naibi Baysungur, Magomed (Muhammed) Emin ve Çeçenya İmamı Alibek Hacı önderliğinde devam ettirilmiştir.

1556 : Rusya Astrahan’ı işgal etti. Bu işgal, Ruslar ve Çeçenleri karşı karşıya getirdi.

1590 : Ruslar Sunja nehri üzerinde ilk Rus kalesini kurdular.

1595 : Rus ordusu Çeçen kuvvetleri tarafından bozguna uğratıldı.

1780 : Çeçenler, Çarlık Rusyasının işgaline karşı direniş başlattılar. Gazavatın lideri Şeyh Mansur’du. İmam Mansur 1791′de tutuklandı ve 1794′te Slisselarg hapishanesinde şehit edildi.

1783 : Rusya bugünkü Çeçenya topraklarına ulaştı ve savaş tüm Kuzey Kafkasya’ya yayıldı. Kuzey Kafkasyalıların İmam Mansur etrafında savaşmaya başlamalarıyla “müridizm” hareketi ortaya çıktı.

1816 : General Yermolov Kafkasya’ya komutan tayin edildi. Yermalov büyük bir ordu hazırlayarak Kuzey Kafkasya’da katliama start verdi.

1818 : General Yermolov Grozni kalesini kurdu.

1822 : General Yermolov komutasındaki 300 bin kişilik Rus ordusu Kuzey Kafkasya üzerine saldırıya geçti.

1828 :  Savaş Kafkasya’ya yayıldı. Ruslara karşı direniş Dağıstan’da Müslümanları örgütleyen İmam Gazi Muhammed ve İmam Hamzat önderliğinde devam etti.

1834 : İmam Hamzat’ın şehit edilmesi üzerine direnişe İmam Şamil önderlik etmeye başladı. Taso Hacı liderliğindeki kuvvetler de İmam Şamil saflarına katıldı.

1839 : Çarlığın Kafkas istilası Çeçen topraklarına Rus baskınlarıyla devam etti. İmam Şamil liderliğindeki bütün Kuzey Kafkasya halkları gazavata başladılar. Rus tarihine Kafkas Harbi olarak geçen Milli Azadlık gazavadı tam 25 yıl sürdü.

1859 : Ruslar, Çeçenlerin son durağı Vedeno köyünü de işgal etti. İmam Şamil esir düştü. Fakat Çeçenler yılmadı. Savaş 1864 yılına kadar devam etti.

1877 : Çeçen ve İnguşlar yeniden ayaklandılar. İki yıllık çetin savaştan sonra Ruslar, Çeçen ve İnguşları vatan topraklarından sürgün ettiler ve bölgeye Rus Kazaklarını yerleştirmeye başladılar. Bunun üzerine Çeçen ve İnguşlar gerilla savaşı başlattı. Zelimhan, liderliğindeki mücahitler 1917 yılına kadar Rus Kazaklarına karşı savaştılar.

11 Mayıs 1918 : Rusya Çar İmparatorluğu’nun çöküşünden sonra, Kafkasya’da Çeçen siyasi liderlerinden Tapa Çermoyev’in başkanlığında “Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti” kuruldu. Bu Cumhuriyet, Almanya ve Osmanlı Devleti tarafından tanındı. Ancak bu devlet, önce beyaz ordu, daha sonra da bolşevik ordusunun hücumuna maruz kaldı ve işgal edildi.

1919-1920 : Mücadele Şeyh Uzun Hacı başkanlığında devam ettirildiyse de, 1921 yılında Kuzey Kafkasya Bolşevikler tarafından tamamıyla işgal edildi. Fakat özellikle Çeçenya’da gerilla hareketleri durmadı. Ayrıca Kafkasya’daki Rus yayılmacılığına bu sefer Komünizm gerekçeli baskılar eklenmişti.

Ocak 1921 : Stalin’in bizzat katılımı ile Dağlılar Kongresi toplandı ve bunun sonucunda bünyesinde Çeçen, İnguş, Osetin, Kabartay, Balkar ve Karaçayları bulunduran Dağlık Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (DÖSSC) kuruldu.

20 Kasım 1922 : Çeçenya, DÖSSC bünyesinden ayrıldı ve Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti bünyesinde Özerk Eyalet olarak yeniden oluşturuldu.

1922 : Komünistler, bölgeyi “Çeçen vilayeti” ilan etti.

1924-1925 : Kafkasya Sıkıyönetim Komutanlığı, hapis furyası başlattı.

1929 : Kafkasya Harbi Komutanlığı, Kuzey Kafkasya’da halkın topraklarına el koymaya başlarken buna karşı çıkan Çeçenler de, Sit İslambulov liderliğinde yeni bir başkaldırı hareketine start verdiler.

1930 : Kızırlordu, Sit İslambulov liderliğindeki mücahitlerle anlaşma yoluna gitti. Bu anlaşmayla Sovyetler, Çeçen-İnguşların haklarına saygı duyacaklarına dair garanti vermiş oldular.

1931 : KGB, anlaşmayı bozdu ve Sit İslambulov ve arkadaşlarını kurşunlatırdı. Sit İslambulov’un yerine kardeşi Hasan İslambulov geçti. Kızılordu ile savaş 1935 yılına kadar devam etti.

1932 : Nogayyurt bölgesindeki halk ayaklandı. Buna karşı daha sonra KGB’ye dönüşen NKVD buradaki halkı hapislere tıkarak işkence uyguladı. Sonra diğer yerlerdeki milleti kötülemek için kızıl partizan İbrahim Gelderan liderliğinde sahte bir ayaklanma gerçekleştirildi. Böylece KGB, halkı Kızılordu kurşunlarına hedef ettirmeyi başardı.

15 Ocak 1934 : Çeçen ve İnguş eyaletleri tek bir özerk eyalet olarak birleştirildi.

5 Aralık 1936 : Moskova, Çeçen-İnguş vilayetine, Çeçen İnguş Sovyet Sosyalist Özerk Cumhuriyeti adını verdi. “Sovyet Sosyalist” kelimelerini itirazı olan kişileri 1937 yılında hapse attılar. Bir yıl içinde binlerce kişi tutuklandı ve hiçbirisi evine dönemedi.

1936-1938 : Özerk bölgenin özerk cumhuriyet statüsüne yükseltilmesi Çeçenler için bir şey ifade etmediğinden, mevcut politikalar Sovyet karşıtı seslerin yükselmesine yol açtı. Gerçekleştirilen tasfiye hareketleri ile binlerce Çeçen hapsedildi ya da idam edildi, zengin toprak sahipleri de soykırım ile etkisiz hale getirildi.

1940 :  Tehcir politikası başlatan Ruslara karşı Hasan İslambulov liderliğinde başlayan ayaklanma Kafkasya’da birleştirici rol oynadı. Hasan İslambulov, Şatoy şehrini ele geçirdi ve Galanoj İnguş halkının geçici hükümeti kuruldu. Rusların onca saldırısı İslambulov taraftarlarını yokedemedi.

1942 : Çeçenya’da, Çeçen devletinin yeniden kurulduğu ilan edildi. Devletin başında avukat Hasan İsrailov vardı.

23 Şubat 1944 : Geniş çaplı askeri operasyon sonucunda, tüm Çeçen halkı, Kırım, Karaçay, Balkar ve Ahiska Türkleriyle birlikte, Stalin tarafından Sibirya ve Orta Asya steplerine sürgün edildiler. Çeçenya topraklarında tek tek gerilla grupları 1976 yılına kadar faaliyet gösterdiler.

1944 : Bu topyekün sürgün sırasında binlerce Çeçen açlık, salgın hastalık ve Rus kurşunlarına hedef oldu.

1944 : Haybah katliamı. Haybah köyünde çoğunluğu kadın ve çocuk olmak üzere 700 kişi yakılarak ve kurşunlanarak katledildi.

1944-1956 : Kuzey Kafkasya’da Ruslaştırma politikaları ile yerleşim yerlerinin adları değiştirildi ve Çeçen-İnguş topraklarına on binlerce Rus yerleştirildi.

1957 : Sovyet lideri Nikita Kurusçev, sürgündeki Çeçen ve İnguşlara, eski durumlarına kavuşmaları için bazı haklar tanıdı. Sürgündekiler, Çeçen İnguş Cumhuriyeti’ndeki yurtlarına dönmeye başladılar. Bu arada Moskova, Rus Kazaklarını Çeçen İnguş topraklarına yerleştirmeye ve nüfus yapısını değiştirmeye devam ediyordu.

1958-1964 : Topraklarına dönen Kuzey Kafkasyalı halklar bir kez daha sistematik baskı ile karşı karşıya kaldılar. Grozni’deki Rus yerleşimciler, Çeçen ve İnguşlara yönelik saldırılar düzenlediler. Çeçenler bir çok suçla yargılandılar.

1976 : Çeçenya dağları bu tarihe kadar silahlı mücadelelere tanık oldu.

1982 : Sovyetler Birliği Komünist Partisi’nin birinci adamı Brejnev’in yardımcısı Süslov, “Başka milletler, Sovyetler Birliği’ne kendi arzuları ile katılmışlardır” diyerek asimilasyon politikasını sürdürdü.

1988 : Çeçen İnguş Halk Cephesi kuruldu. Hoca Ahmet Bisultanov lider seçildi. Cephe, ilk eylem olarak Gudermes’te yapılmakta olan kimya fabrikasına karşı protesto gösterileri düzenledi. Bu arada siyasi teşkilâtlar da kuruldu. Bu teşkilâtlar, 1990 yılında siyasi parti kimliği kazandı.

3 Nisan 1990 : SSCB’nin kabul ettiği bir kanunla otonom cumhuriyetlere bağımsızlık yolu açıldı. Kanunda şöyle denilmekteydi: “Otonom cumhuriyetlerin ve otonom bölgelerin halkları, Sovyetler Birliği’nden ve Sovyetler Birliği’nden ayrılan diğer cumhuriyetlerden ayrılmayı istedikleri takdirde bu konuda karar alabilirler; ayrıldıktan sonra da ülkelerine devlet hukuk statüsünü belirlemekte serbesttirler.”

23-25 Ekim 1990 : Grozni’de Çeçen Halkı Kongresi yapıldı. Kongrede, Çeçen halkının bağımsızlığının ve devletinin yeniden ihya edilmesine ilişkin deklarasyon kabul edildi.

27 Ekim 1990 : Çeçen-İnguş Cumhuriyeti’nin Moskova yanlısı yönetimi, Çeçen Halk Kongresi’nin yayınladığı deklarasyonu onayladı; ayrıca kendisi de Çeçen-İnguş Cumhuriyeti’nin devlet bağımsızlığı hakkında bir deklarasyon yayınladı. Sözde özerkliğin kaldırıldığı, SSCB ve RF dışında bağımsız Çeçen-İnguş Cumhuriyeti’nin kurulduğu ilan edildi. Çeçen halkı, SSCB ve RF tarafından yapılan herhangi bir referanduma veya devlet başkanı seçimlerine katılmadı.

8 Temmuz 1991 : Çeçen Halk Kongresi 2. Toplantısı’nda alınan kararda, Sovyet hükümetine, Çeçenya ile geniş çaplı bir İttifak Anlaşması yapılması önerilmişti. Çeçenya’nın özerklik statüsünün değişmiş olmasından dolayı ve Çeçen Halk Kongresi kararı doğrultusunda, Çeçen-İnguş Cumhuriyeti’nde Moskova yanlısı yönetiminin meşruluğunu kaybetmiş olduğu ilan edildi.  19 Ağustos 1991′de Moskova’da gerçekleştirilen darbe girişiminden sonra, Çeçen Halk Kongresi, darbecilere karşı silahlı direnmeyi organize etti.

1 Eylül 1991 : Çeçenya’nın her seviyeden olan Sovyet meclis temsilcilerinin de katılımıyla Çeçen Halk Kongresi’nin 3. Toplantısı gerçekleştirildi ve burada, Moskova yanlısı Çeçen-İnguşetya Yüksek Sovyeti’nin düşürülmüş olduğu, keza Rusya ile yüzyıllarca sürdürülen savaşlar sonucunda kaybedilmiş olan devlet bağımsızlığı ve devlet hukuki statüsünün ihya edilmiş olduğu ilan edildi.

6 Eylül 1991 : Eski Moskova yanlısı yönetimin Yüksek Sovyet’i düşürüldü. Yüksek Sovyet, KGB ve İçişleri Bakanlığı binaları Çeçen Halk Kongresi’nin denetimine girdi.

15 Eylül 1991 : Eski Çeçen-İnguşetya Yüksek Sovyeti kendini fesh etme yönünde karar aldı. Çeçen Halk Kongresi, Çeçenya’nın her seviyeden olan Sovyet meclis temsilcilerinin de katılımıyla, Geçici Yüksek Konsey oluşturdu. Bu Konseye, bağımsız Çeçen devletinin Başkan ve Parlamento seçimlerini gerçekleştirmek görevi verildi. Meşru seçimlerin yapılabilmesi için gereken hukuki belgeler ve kanuni işlemler Kongre ve Geçici Yüksek Konsey tarafından düzenlendi.

Ekim 1991 : İnguş halkı, İnguşetya’da kendi kongresini yaptı ve merkezi Nazran şehrinde olmak üzere kendi cumhuriyetinin kurulmuş olduğunu ilan etti.

27 Ekim 1991 : Dünyanın 23 devletinden ve uluslararası kuruluşlardan gelmiş olan gözlemcilerin gözetiminde, bağımsız Çeçen devleti parlamentosu ve devlet başkanı seçimleri yapıldı. Seçim sonuçları ile ilgili olarak, uluslararası gözlemcilerin seçimlerin meşruluğu konusunda düzenlediği tutanak kabul edildi. Çeçen Halk Kongresi Başkanı olan, stratejik hava kuvvetleri generali Djokhar Dudayev, bağımsız Çeçen devletinin Başkanı seçildi. Aynı zamanda 41 milletvekilinin oluşturduğu parlamento da seçildi.

1 Kasım 1991 : Çeçen Devlet Başkanı Djokhar Dudayev, ilk olarak “Çeçen Cumhuriyetinin Devlet Bağımsızlığının İhya Edilişine Dair” kararnameyi imzaladı. Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Boris Yeltsin, olağanüstü hal ilan ederek Çeçenya’nın başkenti Grozni’ye asker gönderdi. Bu askerlerin Grozni havaalanında Devlet Başkanı Dudayev’e bağlı askerler tarafından engellenmesi üzerine, Rusya Parlamentosu olağanüstü hali kaldırdı ve Rus askerleri 3 gün sonra geri döndü.

7 Kasım 1991 : Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Boris Yeltsin, Çeçenya’da 9 Kasım’dan itibaren geçerli olmak üzere olağanüstü hal ilan etti ve başkent Grozni’ye Rus birliklerini sevk etti. Dudayev’in de seferberlik ilan etmesi ve Rus askerlerini engellemesi neticesinde, Rusya Federasyonu’nda gerçekleştirilen bir üst düzey toplantı ile üç gün sonra olağanüstü hal kaldırıldı ve Rus askerleri geri döndü.

30 Kasım 1991 : İnguşlar, yapılan bir referandum ile Çeçen-İnguş Cumhuriyeti’nden ayrılarak Rusya Federasyonu içerisinde özerk bir cumhuriyet olmaya karar verdiler.

12 Mart 1992 : ÇİC parlamentosu, bağımsız Çeçen devletinin anayasasını kabul etti; ki burada, Çeçen Cumhuriyeti’nin devlet bağımsızlığına dair tutanak, anayasal normlar üzerine oturtulmuştu.

31 Mart 1992 : Rusya Federasyonu içinde bulunan 19 özerk cumhuriyetin liderleri, Moskova’da bir araya gelerek Rusya Federasyonu Yeni Birlik Anlaşması’nı imzaladı. Çeçenya bu anlaşmayı imzalamadı.

Nisan 1992 : Çeçen hükümeti ile yapılan bir anlaşma doğrultusunda; Rusya orduları, Çeçenya topraklarından tamamen çıkarıldı. Bu tarihten itibaren Çeçenya topraklarında tek bir Rus askeri dahi kalmamıştır.

4 Haziran 1992 : Çeçen-İnguş Cumhuriyeti, “Çeçen Cumhuriyeti” ve “İnguş Cumhuriyeti” olarak birbirinden ayrıldılar. İnguş Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu içerisinde kalmaya karar verirken Çeçenya’nın bağımsızlık kararı Rusya tarafından reddedildi.

7 Temmuz 1992 : Tüm Rus birlikleri Çeçenya’dan geri çekildi.

17 Mart 1993 : Dudayev, çıkan anlaşmazlıklar sonucunda parlamentoyu feshederek başkanlık sistemine geçildiğini açıkladı.

Haziran 1993 : Çeçenya’daki Moskova yanlısı bazı gruplar, Dudayev yönetiminden ayrılmak istediklerini belirttiler. Dudayev’in başkanlığının oylanacağı referandumdan bir gün önce Dudayev güçleri ile muhalifler arasında çatışma çıktı. Muhalifler, as sayıda kişinin katıldığı ve 15 Haziran’da yapılan seçimlerde çoğunluğun Dudayev’e karşı oy kullandığını iddia ettiler.

12 Aralık 1993 : Rusya Federasyonu’nda yeni anayasa oylaması ve parlamento seçimleri yapıldı. Çeçenya seçimlere katılmayı reddetti.

1994 : Moskova, “Çeçenya suçlular karargahı haline geldi” diyerek propaganda savaşı başlattı. Bu arada halka Djokhar Dudayev’i devirme çağrısı yaptı.

2 Ağustos 1994 : Rusya’nın desteğini alan Geçici Konsey, Djokhar Dudayev’i devirme çalışmalarına başladı.

11 Ağustos 1994 : Cumhurbaşkanı Dudayev, Rusya’ya karşı genel seferberlik ilan etti.

25 Kasım 1994 : Moskova destekli isyancılar, tank ve ağır silahlarla Grozni’ye saldırdılar. Fakat bir gün sonra geri çekilmek zorunda kaldılar.

29 Kasım 1994 : Boris Yeltsin, Dudayev ve muhalefete 48 saat içinde silahlarını bırakmaları çağrısında bulundu. Aksi halde olağanüstü hal ilan edeceğini açıkladı. Rus uçakları Grozni’yi bombaladı.

30 Kasım 1994 : Rus uçakları tarafından yeni bir hava saldırısı daha yapıldı. En az 10 uçağın katıldığı saldırıdan sonra Djokhar Dudayev, kadın ve çocuklardan Grozni’yi terketmelerini istedi. Rusya, Çeçen sınırına asker yığmaya başladı.

1 Aralık 1994 : Rusya’nın, verdiği sürenin bitmesine rağmen, hiçbir harekette bulunmayan Yeltsin, Çeçenlerin elindeki Rus esirleri geri alabilmek için her yolu deneyeceğini açıkladı.

6 Aralık 1994 : Çeçenya’nın bağımsızlığına kavuşmasının ardından Rusya ile ilk kez üst düzey bir toplantı yapıldı. Rusya Savunma Bakani Pavel Graçev ve Djokhar Dudayev, yaptıkları görüşmede, krizin sona ermesi için güç kullanılmaması konusunda görüş birliğine vardılar.

7 Aralık 1994 :
Rus Güvenlik Konseyi, tarafların silahsızlandırılması için bütün anayasal tedbirlerin uygulanmaya konulmasını istedi.

8 Aralık 1994 : Boris Yeltsin, anayasal tedbirlerin uygulanmasını istedi.

10 Aralık 1994 : Rusya, Çeçen hava sahası ve sınırını kapattığını açıkladı. Grozni yine bombalandı. Dudayev’in yardımcılarından biri, Rusya’nın Çeçenya’yı işgal etmeleri halinde, Rus askerlerinin tabut içinde terk edeceklerini söyledi.

11 Aralık 1994 : Rus askerleri, 3 koldan Çeçenya’ya girdiler. Yeltsin, 15 Aralık tarihine kadar süre tanıyarak, Çeçenlerin silahlarını bırakmalarını istedi.

12 Aralık 1994 : Rus uçakları, Grozni yakınındaki hedefleri bombaladı. Grozni’nin dışındaki köylerde ağır çarpışmalar meydana geldi.

14 Aralık 1994 : Djokhar Dudayev, Rusya’yı uyararak bir adım daha atmaları halinde, gerilla savaşı başlatacaklarını ilan etti. Barış ümidi, Çeçenlerin Rusya’nın isteklerini reddetmeleri ile son buldu.

15 Aralık 1994 : Boris Yeltsin, Dudayev taraftarlarının silah bırakması için verdiği süreyi 48 saat daha uzattı. Dudayev, Rus askerlerinin çekilmesi halinde masaya oturacağını açıkladı.

16 Aralık 1994 : Çeçenya’a gönderilen bir Rus general, Yeltsin’in hareketinin anayasaya aykırı olduğunu belirterek, “Bir adım daha ileri gitmeyeceğini” ilan etti. Rusya Güvenlik Konseyi yaptığı açıklamada, verilen süreyi cumartesi gece yarısına kadar erteledi.

17 Aralık 1994 : Rusya Dışişleri Bakanı Andrei Kozirev, yabancıların ülkeyi terketmesini istedi ve Dudayev’i bir defa daha görüşme masasına davet etti.

18 Aralık 1994 : Rus uçakları gece yarısından itibaren Grozni’yi bombalamaya başladılar. Fakat kara harekâtına geçilmedi. Grozni’de bulunan Dudayev taraftarları sessiz kalarak Rusya’nın ikinci bir adım atmasını beklediler.

19 Aralık 1994 : Rus kuvvetleri özellikle sivil yerleşim birimlerini bombalayarak 16 kişinin ölümüne sebep oldu. Grozni’ye yönelik hava saldırıları yine devam etti. Grozni dışında yoğun çarpışmalar olduğu bildirildi. Bölgede bulunan gazeteciler, Petropavlovskaya köyünün Rusların eline geçtiğini bildirdi. Devlet Başkanlığı Sarayı’na yönelik saldırılarda sarayın isabet almadığı mermilerin bos araziye düştüğü belirtildi.

Ocak 1995 : Rus tankları Grozni’nin merkezine doğru ilerlemeye başladı.

Şubat 1995 : Mücahitler başkent Grozni’yi terk etmeye başladı.

Nisan 1995 : Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı AGİK, “Çeçenya Komisyonu” kurmaya karar verdi. Dudayev, Rusya içinde saldırıda bulunma tehdidinde bulundu. Argun, Gudermes ve Şali’yi ele geçirmeye basladı.

Mayıs 1995 : Rus askerleri Kafkas dağına doğru ilerledi. AGİK himayesinde yapılan görüşmelerin ilk turunda sonuç alınamadı.

Haziran 1995 : Rusya askerlerinin güneydoğudaki mücahitlerin karargâhını ele geçirdiklerini duyurdu. Ursalr, Şatoy ve Nojay-yurt’u da aldılar.

14 Haziran 1995 : Çeçenya’ya 70 kilometre mesafedeki Stavropol şehrinin Budonnovsk kasabasına baskın düzenleyen Şamil Basayev liderliğindeki bir grup mücahit, bir hastanede yüzlerce Rus’u rehin aldı.

15 Haziran 1995 : Rusya, Kuzey Kafkasya’daki kuvvetlerini alarma geçirdi. Yeltsin, Rus sivillere sakin olmaları çağrısında bulundu.

16 Haziran 1995 : Rus askerleri, Çeçenlerin saldırı ihtimaline karşı Moskova’daki kilit öneme sahip binaları korumaya aldı. Rus parlamentosundaki gruplar, hükümetin istifasını istedi. Yediler toplantısı için Kanada’ya giden Yeltsin’e geri dön çağrısında bulunuldu.

17 Haziran 1995 : Rus askerleri hastaneye baskın düzenledi. Operasyon basarılı olamadı. Ancak Basayev, 220 kadın, çocuk ve hastayı serbest bıraktı. Yeltsin; baskının kendisinin Moskova’dan ayrılmasından sonra gerçekleştirildiğini açıkladı. Başbakan Çernomirdin ise, rehinelerin serbest bırakılmasına karşılık Çeçenya’da ateşkes yapılmasını teklif etti.

18 Haziran 1995 : Rusya Başbakanı Çernomirdin, mücahitlerin komutanı Şamil Basayev ile telefonda görüştü. Mücahitler, 126 rehineyi daha serbest bıraktı. Basayev, kendi adamlarını ve rehinelerin bir kısmını Çeçenya’ya götürmek için bir otobüs istedi. Çeçenya’daki Rus komutan, bütün askeri operasyonların durdurulması talimatını verdi.

19 Haziran 1995 : Barış görüşmelerinin yeni turu Grozni’de başladı. Mücahitler 764 rehineyi daha serbest bıraktı ve bir Rus tuzağına karşı bazı gazeteciler, parlamenterler ve çok sayıda Rus’un bulunduğu otobüsten oluşan konvoyla Budonnovsk’den ayrıldı.

30 Temmuz 1995 : Heyetler arasında askeri anlaşma imzalandı. Anlaşmaya göre; Ruslar, Çeçenistan’daki askerlerini çekecek, Çeçenler de savunma maksatlı olmayan silahlarını teslim edeceklerdi. Çeçen heyetine Çeçenistan Başsavcısı Osmati Imayev başkanlık etti.

Ağustos 1995 : Çeçenya’da kimyasal silah kullanilmis olabilecegine iliskin belirtiler bulunduğu bildirildi.

16 Ağustos 1995 : Çeçen Cumhuriyeti’nin başkenti Grozni’de süren baris görüsmelerinin kesilmesi ve taraflar arasinda gerginligin tehlikeli bir sekilde tirmanmasi ardından bir grup Çeçen direnişçi silahını teslim etti.

25 Ağustos 1995 : Çeçen lider Dudayev’e bağlı güçler, cumhuriyetin ikinci büyük kenti Gudermes’te kontrolü yeniden ele geçirdi.

28 Ağustos 1995 : Rusya’nın Budonnovsk kentine baskın düzenleyerek 30 Temmuz’da Rus-Çeçen heyetlerinin askeri bir anlaşmaya varmalarına kadar giden görüşme sürecini başlatan Çeçenlerin ünlü savaşçısı Şamil Basayev, silahlarını teslim etmeyeceklerini söyledi.

5 Eylül 1995 : Çeçenya’da 6 Eylül 1991′de ilan edilen, ancak Rusya tarafından tanınmayan bağımsızlık, ilanının yıldönümünde cumhuriyetin çeşitli yerleşim birimlerinde kutlandı.

16 Eylül 1995 : Çeçenya’nın Alkhoi-mohk kasabasında Rus uçaklarının bombardımanı sonucu üç kişinin öldüğü, altı kişinin yaralandığı bildirildi.

4 Ekim 1995 : Çeçen Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Dudayev’in danışmanı Ramzan Kaytemirov, Rusya’nın Çeçenya’da asıl amacının petrol yataklarına sahip olmak, boru hattını kullanmak ve askeri üs kurmak olduğunu açıkladı.

20 Aralık 1995 : Çeçenya’nın Gudermes kentini kuşatan Rus askerleri yüzlerce sivili öldürerek kenti ele geçirdi. Ülkenin yüzde 70′ini kontrol altında tutan direnişçiler, Ruslara ağır kayıplar verdirdi.

9 Ocak 1996 : “Yalnız Kurt” grubunun lideri Salman Rudayev, Kızılyar’a baskın düzenleyerek yüzlerce kişiyi esir aldı.

17 Ocak 1996 : Salman Raduyev ve arkadaşları, Kızılyar’dan kaçarken kıstırıldıkları Pervomaiskoye köyündeki Rus kuşatmasını yarmayı başardılar.

5 Şubat 1996 : Çeçenya’nın başkenti Grozni’de bağımsızlık yanlısı Çeçenler, Rus güçlerinin ayrılması isteğiyle gösteriler başlattı.

8 Şubat 1996 : Grozni’deki gösterilere binlerce kişi katıldı.

9 Nisan 1996 : Dudayev’e bağlı güçlerin başkomutanı Aslan Maskhadov, kendisine yönelik bir bombalı saldırıdan son anda kurtuldu.

21 Nisan 1996 : Çeçen Devlet Başkanı Djokhar Dudayev şehit oldu.

24 Nisan 1996 : Dudayev’in başkanlığı sırasında başkan yardımcılığı görevinde bulunan Zelimkhan Yandarbiyev, bu gibi durumlar için anayasanın öngördüğü yöntem doğrultusunda Çeçen Cumhuriyeti İçkerya’nın yeni devlet başkanı oldu.

6 Ağustos 1996 : Çeçenya’ya ait güçler Grozni’yi Rus ordusundan geri aldı.

31 Ağustos 1996 : Savaşın bitmesi, Rus askerinin Çeçenya’dan çıkarılması, keza uluslararası prensipler doğrultusunda devletler arası bir resmi anlaşma yapılmasına hazırlık hususunda Hasavyurt Sözleşmeleri imzalandı.

5 Ocak 1997 : Rusya’ya ait son birlikler Çeçenya’dan çekildi.

27 Ocak 1997 : Bağımsız devletin anayasasına uygun olarak, uluslararası kuruluşların, dünyanın 60 ülkesinden gelmiş olan bağımsız gazetecilerin ve gözlemcilerin gözetiminde, ÇİC Başkanlık ve parlamento seçimleri yapıldı. Aslan Maskhadov, Devlet Başkan seçildi.

12 Mayıs 1997 : RF ile ÇİC arasında, Hasavyurt Sözleşmelerinin geliştirilmesi anlamında; “RF ve ÇİC arasında barış ve karşılıklı ilişkilerin prensiplerine dair anlaşma” imzalandı. Anlaşma, iki devletin başkanları; Boris Yeltsin (RF) ve Aslan Maskhadov (ÇİC) tarafından imzalanmış olup, Rusya Federasyonu ile Çeçen Cumhuriyeti İçkerya ilişkilerine (uluslararası hukuk ve ilke ve esasları doğrultusunda) devletlerararası resmi statü kazandırdı.

25 Mart 1998 : Başkent Grozni’nin adı, Djokhar Dudayev’in anısına Djokhar-Kala olarak değiştirildi.

26 Nisan 1998 : Djokhar-Kala’da Çeçen-Dağıstan Halkları Birinci Kongresi toplandı. Kongre başkanı, Şamil Basayev oldu.

12 Mayıs 1998 : “RF ve ÇİC arasında barış ve karşılıklı ilişkilerin prensiplerine dair anlaşma”, ÇİC parlamentosu tarafından onaylandı. Rusya Federasyonu ile bir dizi başka anlaşmalar da imzalanmıştı ki bunların arasında (Çeçen Cumhuriyeti İçkerya’nın bağımsız devlet statüsünü hukuken sağlamlaştıran) gümrük alanında işbirliği gibi anlaşmalar da vardır. Günümüzde Rusya Federasyonu, uluslararası hukuk ilkelerini ihlal ederek, ÇİC’ne karşı siyasi, ekonomik ve askeri abluka uygulamaktadır; ayrıca savaş sırasında Çeçen devletine vurulan maddi zararın tazmini ile ilgili olarak üstlenmiş olduğu yükümlülüklerin yerine getirilmesi de her vesileyle ertelenmektedir.

13 Mayıs 1998 : ÇİC Dışişleri Bakanlığı, Rusya Federasyonu ile Çeçen Cumhuriyeti İçkerya arasında resmi diplomatik ilişkiler kurulması önerisini içeren resmi notayı RF Dışişleri Bakanlığına iletti.

Eylül 1999 : Rusya’nın çeşitli bölgelerinde ve Dağıstan’da meydana gelen esrarengiz bombalama olaylarında 250 kişi öldü. Rusya bu olaylardan Çeçenleri sorumlu tutarak askeri harekata başladı. Ancak daha sonra patlamaların Rus gizli haber alma örgütü FSB (KGB) tarafından gerçekleştirildiği ortaya çıktı.

1 Ekim 1999 : Rus birlikleri Çeçenya topraklarına girmeye başladı.

8 Ekim 1999 : Putin, Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Devlet Başkanı’nı tanımadıklarını duyurdu ve Rus yanlısı Çeçen yönetiminin başına Malik Sadullayev’i tayin etti. Putin, Maskhadov’la masaya oturmayı reddetti. Ayrıca Rusya, anlaşmaya üye ülkelerin askeri varlıklarına sınırlama getiren Avrupa Konvansiyonel Kuvvetler Anlaşması’nın (AKKA) hükümlerine Kuzey Kafkasya’da uymayacağını bildirdi.

21 Ekim 1999 : Rus birlikleri Grozni’de pazar yerine bir roket saldırısı düzenlediler ve yaklaşık 140 sivil hayatını kaybetti.

14 Aralık 1999 : Maskhadov, AGİT arabuluculuğunda Rusya ile görüşmeye hazır olduğunu açıkladı. Rusya, görüşme talebini reddetti.

6 Şubat 2000 : Rus birlikleri Grozni’yi ele geçirdiler.

12 Haziran 2000 : Putin, kendi kurduğu Çeçenya yönetiminin başına müftü Ahmet Hacı Kadırov’u geçici devlet başkanı olarak atadı.

10 Temmuz 2001 : Rusya merkezli Memorial insan hakları örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün Moskova ofisi, Moskova’da düzenledikleri bir konferansta Rus güvenlik güçlerinin Çeçenlere karşı işledikleri savaş suçlarını kamuoyunun dikkatine sundular.

22 Ekim 2002 : Çeçenya’daki soykırımı dünyaya duyurmak amacıyla bir grup Çeçen savaşçı Moskova’nın en büyük tiyatrosu olarak bilinen “Nord-ost” tiyatrosu’nu, seyircisinin en yoğun olduğu sırada bastı ve içeridekileri rehine aldı. Ancak rehine kurtarma operasyonu sırasında Putin’in emriyle, dünyada kullanılması yasaklanmış olan zehirli gazların kullanılması 300′e yakın Rus vatandaşının ölmesine ve mücahitlerin şehit olmasına neden olmuştur.

28-29 Ekim 2002 : Rusya ile askeri ilişkilerini dondurarak Çeçenya’daki savaşa fiili düzeyde tepki gösteren tek Avrupa ülkesi Danimarka’da Dünya Çeçen Kongresi toplandı. Barış için sivil inisiyatif özelliği taşıyan kongrede, Çeçenya sorunu için siyasi çözüm önerileri gündeme getirildi. Rusya, bu kongreye izin verdiği için Danimarka’yı ağır şekilde eleştirdi.

Haziran 2003 : Çeçen mücahitlerin, Rus gizli servisi (eski KGB) binası önünde patlayıcı dolu kamyonu patlatması sonucunda 36 gizli servis ajanı öldü ve 90′dan fazla Rus askeri yaralandı.

Temmuz 2003 : Rus güçlerinin Çeçenya’da yaptığı işkence ve masum Çeçen halkının katledilmesini durdurması için Çeçen liderler Rusya’yı uyarmıştır. Fakat Rus güçleri bu soykırıma son vermemişlerdir ve Çeçen liderler bu soykırım durana kadar intihar saldırılarının devam edeceğini söylemişlerdir. Çeçenya’da en son yapılan işkence ve vahşete karşılık olarak üç kadın mücahit Moskova’nın Truşino semtinde düzenlenen müzik festivali sırasında, Rus güçlerine karşı intihar saldırısı düzenlemişlerdir. Bunun bilançosu 16 ölü ve 60 yaralı oldu.

13 Şubat 2004 : Zelimkhan Yandarbiyev, üç yıldır bulunduğu Katar’da bir patlama sonucu şehit edildi. Patlamaların sorumlusu iki Rus istihbarat çalışanı, Katar’da ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı.

26 Şubat 2004 : Avrupa Parlamentosu, 1944 yılında sürgüne gönderilen Çeçen-İnguş’ların soykırıma uğradığını ilk defa kabul etti.

28 Şubat 2004 : Ünlü Çeçen Komutan Khamzat Gelayev şehit oldu.

9 Mayıs 2004 : Grozni’deki stadyumda yapılan İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesinin yıldönümü kutlamaları sırasında Rus destekli rejimin lideri Ahmet Hacı Kadırov öldürüldü.

29 Ağustos 2004 : Ahmet Hacı Kadırov’un yerine gelecek yeni devlet başkanı için Rus askerlerinin oy kullandığı göstermelik bir seçim yapıldı. Planlandığı üzere bu koltuğa Alu Alkhanov oturtuldu.

08 Mart 2005 : Çeçen Cumhuriyeti İçkerya devletinin üçüncü Devlet Başkanı Aslan Maskhadov Devkar-Ovl’da şehit edildi.

11 Mart 2005 : Maskhadov’dan boşalan yere Şura kararıyla Abdul Khalim Sadulayev seçildi.

17 Haziran 2006 : Çeçen Cumhuriyeti İçkerya devletinin dördüncü Devlet Başkanı Abdul Halim Sadulayev doğum yeri olan Argun kentinde şehit edildi. Devlet Başkanlığı görevine Dokka Umarov getirildi.

10 Temmuz 2006 : Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Devlet Başkanı Yardımcısı ve Genel Kurmay Başkanı Şamil Basayev şehit edildi.

7 Ekim 2006 : Rus gazeteci Anna Poltikovskaya, Moskova’daki apartmanının önünde öldürüldü.

26 Kasım 2006:  Eski FSB ajanı Alexander Litvinenko, 1 Kasım günü Londra’da FSB ajanları tarafından polonyum-210 adlı radyoaktif madde ile zehirlenmesinden sonra hastanede hayatını kaybetti.

2007

5 Şubat Rus işgali altındaki Çeçenya’daki Kremlin destekli rejimin lideri Alu Alkhanov, can güvenliğinden endişe ettiğini açıklayarak Moskova’ya kaçtı (Başbakanı Ramzan Kadırov’un kendisine suikast düzenleyeceğine inanıyordu)

15 Şubat Putin, Çeçenya’daki Kremlin destekli rejimin yeni Devlet Başkanı olarak Ramzan Kadırov’u atadı.

31 Ekim Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Devlet Başkanı Dokka Umarov kendisini Kafkasya Emirliği Emiri ilan etti ve ÇİC’ni feshettiğini iddia etti.

6 Kasım Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Parlamentosu, açıklamasıyla zımnen görevden el çekmiş olan Dokka Umarov’u, ÇİC Anayasası’nın 69.Maddesi’ne göre görevden aldı ve anayasanın 88 ve 89.maddelerine göre bir bakanlar kurulu kurulması için çalışmalara başladı.

10 Kasım Çeçen Ulusal Enformasyon Servisi, ÇİC Parlamentosu tarafından lağvedildi ve bu kuruma başkanlık eden Movladi Udugov tüm görevlerinden aldındı.

23 Kasım ÇİC Parlamentosu Başkanı Jaloudi Saralyapov, Akhmed Zakayev’i Bakanlar Kurulu Başkanı olarak atadı ve yeni Çeçen Cumhuriyeti İçkerya hükümeti kuruldu.

2009

16 Nisan Rusya, Çeçenya’da sürdürdüğü sözde “terörle mücadele operasyonlarına” son verdiğini duyurdu ancak savaş ve işgal devam ediyor.

15 Temmuz Çeçen insan hakları savunucusu ve İnsan Hakları Organizasyonu “Memorial”ın Grozny şubesinin başı Natalya Estemirova, başkent Grozny’de gündüz vakti apartmanının önünden kaçırıldı ve öldürüldü.

24 Temmuz ÇİC Başbakanı Akhmed Zakayev, Kremlin destekli Çeçen rejiminin Parlamento Başkanı Dukvakha Abdurakhmanov ile Norveç’in başkenti Oslo’da barış için görüştü.

10 Ağustos “Neslimizi Kurtaralım” adlı sivil toplum kuruluşunun başkanı Zarema Sadulayeva ve kocası Umar (Alik) Leçayeviç Djabrailov Grozny’deki ofislerinden kaçırıldı.

11 Ağustos Zarema Sadulayeva ve kocası Umar (Alik) Leçayeviç Djabrailov’un cansız bedenleri Grozny’de bulundu.

12 Ağustos ÇİC Başbakanı Akhmed Zakayev, Kremlin destekli Çeçen rejiminin Parlamento Başkanı Dukvakha Abdurakhmanov barış görüşmelerinin ikinci turunu Londra’da gerçekleştirdi.

30 Ekim BM İnsan Hakları Komitesi, 97.Oturumunda Rusya hakkındaki raporunu açıkladı. Raporda Rusya’ya yönelik en ciddi eleştiriler Çeçenya ve Kuzey Kafkasya üzerineydi.

31 Ekim Danimarka Mülteci Konseyi için çalışan 40 yaşındaki Zarema Gaysanova, Grozny’deki evinden kaçırıldı, kendisinden bir daha haber alınamadı.

20 Kasım Viskhan Abdurakhmanov adlı Çeçen mülteci Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de öldürüldü.

20 Kasım BM İşkence Karşıtı Komitesi’nin 43. Oturumu Cenevre’de düzenlendi. Komite, Rusya’ya sınırdışı edilen Çeçenlerin işkence görme riski altında olduğunu doğruladı.

24 Kasım Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komisyoneri Thomas Hammarberg, 2-11 Eylül 2009 tarihleri arasında Çeçenya ve İnguşetya’ya gerçekleştirdiği ziyaretlerin raporunu açıkladı. Raporun sonuç kısmında “Kuzey Kafkasya’da istikrar sağlanamamış durumda. Rusya’ya karşı silahlı mücadele hız kazanmış halde, insan hakları savunucularının can güvenlikleri tehlikede, işkenceler, yargısız infazlar ve sivillerin kaybolması devam ediyor” bilgileri sunuldu.

2010

23 Şubat Çeçen saha kumandanı Amir Mansur (Arbi Yovmurzayev) şehit oldu (inşaAllah)

17 Mart Birleşik Krallık Dışişleri Bakanlığı tarafından yayınlanan yıllık insan hakları raporunda, Çeçenya ve Rusya, “Endişe Duyulan Ülkeler” listesinde yer aldı.

12 Nisan 28 Mart 2009’da Dubai’de suikaste uğrayan Sulim Yamadayev hakkındaki davada, Dubai mahkemesi Ramzan Kadırov’un atlarının 37 yaşındaki İranlı seyisi Mehdi Taqi Dahuria (ya da Lorniya) and 37 yaşındalki Tajik Makhsood Jan Asmatov’u cinayetin işlenmesine yardım ettikleri gerekçesiyle mahkum etti.

29 Nisan Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Dini Özgürlükler Devlet Komisyonu yıllık raporunda, ABD yetkililerine, Ramzan Kadırov’un mal varlığına el konulması ve vize yasağı çıkarılması çağrısında bulundu.

3 Mayıs “Dünya Basın Özgürlüğü Günü” nedeniyle, “Sınır Tanımayan Muhabirler” (RSF) dünya çapında “basın özgürlüğünün en amansız 40 düşmanının” listesini yayınladı. Listede Vladimir Putin ve Ramzan Kadırov’da yer aldı.

16-18 Eylül Dünya Çeçen Kongresi, Polonya’nın Pultusk kentinde toplandı.

29 Eylül Çeçen mücahitler ve liderleri, sanal oluşum “Kafkasya Emirliği”ni ve onun emiri Dokka Umarov’u terk ettiklerini duyuran bir açıklama yayınladılar.

16 Kasım Çeçen mülteci Umar İsrailov’un 2009 yılında Viyana’da suikaste uğraması ile ilgili dava Viyana Ceza Mahkemesi’nde başladı. Üç Kadırovits, 31 yaşındaki Turpal Ali Yeşerkayev, 36 yaşındaki Suleiman Dadayev ve 42 yaşındaki Otto Kaltenbrunner (Ramzan Edilov, cinayetin planlanması ve işlenmesine yardım etmek, suçlularla işbirliği yağmak ve bir bireyi yabancı bir güce teslim etmeye çalışmakla suçlandı.

2011

25 Ocak Norveç, 50’den fazla (15-16 aile) Çeçen sığınmacıyı Rusya’ya sınırdışı etti.

7 Şubat Almanya Sosyal Demokrat Partisi’nden (Sozialdemokratische Partei Deutschlands – SDP) Berlin İçişleri Senatörü Ehrhart Körting’in Rus işgali altındaki Çeçenya’da faaliyet gösteren Kremlin destekli rejimin temsilcileri ile gizli görüşmeler yağtığı ortaya çıktı.

8 Mart Mülteciler ve Sürgünler Avrupa Konseyi (ECRE), Avrupa’daki Çeçen sığınmacıların endişe veren durumu hakkında bir rapor yayınladı.

20 Mart Almanya merkezli uluslararası sivil toplum örgütü ve insan hakları organizasyonu “Sindirilmiş Halklar Derneği” (Gesellschaft für bedrohte Völker – GfbV), Polonya’daki Çeçen mültecilerin güncel durumuna ilişkin bir rapor açıkladı.

6 Mayıs Eski işadamı Çeçen mülteci Abdulla Erzanukayev, Fransa’da öldürüldü. Polis katil Gürcü’yü tutukladı.

29 Nisan Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Dini Özgürlükler Devlet Komisyonu yıllık raporunda, ABD yetkililerine, Ramzan Kadırov’un mal varlığına el konulması ve vize yasağı çıkarılması çağrısında bulundu.

8 Mayıs Rus işgali altındaki Çeçen Cumhuriyeti İçkerya’da, Şelkovskaya bölgesindeki Çervlennaya Köyü sırtlarında bir toplu mezar bulundu. Mezarda 20 beden bulunurken, bunların Rus işgal güçlerinin yargısız infazlarının kurbanları olduğu öğrenildi.

2 Haziran Çeçen mülteci Umar İsrailov’un öldürülmesiyle ilgili olarak 6,5 ay süren yargılama neticesinde, Viyana Ceza Mahkemesi (Landesgericht für Strafsachen) kararını açıkladı. Otto Kaltenbrunner ömür boyu; Suleyman Dadayev 19 yıl; ve Turpal Ali Yeşerkayev 16 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Ayrıca sanıkların, kurbanın ailesine tazminat ödemesine de hükmedildi.

21-22 Haziran Rus işgali altındaki Çeçenya’da 22 sivil Kremlin destekli rejimin silahlı haydutlarınca kaçırıldı.

24 Haziran “İşkence Karşıtı Komite”, “BM İşkence Kurbanları ile Dayanışa Günü” münasebetiyle başkent Grozny’de bir protesto gösterisi organize etti ancak gösteri Kremlin destekli rejimin silahlı haydutlarınca dağıtıldı.

27 Haziran “İşkence Karşıtı Komite” yayınladığı basın bildirisi ile, Çeçenya’daki Kremlin destekli rejimin çalışanlarını tehdit ettiğini duyurdu.

20-21 Temmuz Rus işgali altındaki Çeçenya’da 7 sivil Kremlin destekli rejimin silahlı haydutlarınca kaçırıldı.

21 Temmuz Rusya’nın Volgograd bölgesindeki FBU KP3 hapishanesinde 50 Çeçen mahkum Rus polisi tarafından dövüldü.

30 Ağustos Rus işgali altındaki Çeçenya’nın başkenti Grozny’de iki canlı bomba saldırı oldu. Saldırılarda en az 9 Kadırovits ölürken, 20’den fazlası yaralandı.

16 Eylül Berg-Khaj Musayev, Rustam Altemirov ve Zaurbek Amriyev adlı gazi Çeçenler İstanbul Zeytinburnu’nda gündüz vakti suikaste uğradı.

11 Ekim Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Şeriat Mahkemesi’nin eski başkanı Şamsuddin Batukayev’e suikast girişimde bulunan Barhram Batumayev adlı 26 yaşındaki Çeçen genç tutuklandı.

2012

8 Şubat Rusya’nın Stavropol bölgesi savcısı, Çeçen aktivist Rubati Mitsayeva’nın 17 Mart 2009 tarihinde Avrupa Parlamentosu’nda Çeçenya hakkında yaptığı konuşmayı aşırılıkçı olarak ilan etti ve yayınını yasakladı.

7 Nisan Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Dini Özgürlükler Devlet Komisyonu yıllık raporunda, ABD yetkililerine, Ramzan Kadırov’un mal varlığına el konulması ve vize yasağı çıkarılması çağrısında bulundu.

24 Nisan Gudermes bölgesindeki Komsomolskoye Köyü’nde bir Çeçen mücahidin ailesinin evi Rus destekli rejimin silahlı haydutlarınca yakıldı.

01 Mayıs Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı seyahat uyarı listesini güncelledi ve vatandaşlarını süregelen güvenlik endişeleri nedeniyle Rus işgali altındaki Çeçen Cumhuriyeti İçkerya’ya gitmemeleri konusunda uyardı.

01 Haziran İnsan hakları örgütü “Materinskaya Trevoga” (Annenin Endişesi), kayıp yakınları ile başkent Grozny’de bir gösteri organize etti. Protestocular Ramzan Kadırov ile görüşerek sorunlarını orada anlatmaya davet edili; ancak beklenen görüşme olmadığı gibi üst düzey görevlilerce benzer gösteriler yapmamaları konusunda tehdit edildi.

9 Temmuz Radyo Marşo, Kremlin destekli Çeçen rejiminin bu yıl üçüncü kez Çeçen mücahitlerin akrabalarını kalkan olarak kullanarak ormanlara girdi ve mücahitlere teslim olmaları çağrısı yaptı.

18 Temmuz İstanbul ve Yalova’daki gayriresmi Çeçen sığınmacı kampları Türkiye Cumhuriyeti hükümeti kararı ile kapatıldı. Buralarda ikamet eden aileler, Kocaeli’nin Körfez ilçesindeki deprem konutlarına gönderildi.

27 Eylül Rusya’ya iade edilmek üzere bir hücrede kapalı tutulan Zelimkhan İsakov adlı Çeçen sığınmacı kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.

18 Ekim Kremlin destekli Çeçen rejiminin lideri Ramzan Kadırov’un akrabası Emruddin Edelgeriyev ve arkadaşı Khasan Khakimov altın kaçakçılığı yaptıkları için Antalya Havalimanı’nda tutuklandı ancak Rus diplomatik pasaportu taşıdıkları için tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı.

6 Kasım Rus işgali altındaki Çeçenya’da kurulan Kremlin destekli rejimin sözde müftüsü Çeçen mücahitlerin yerel mezarlıklara gömülmesinin yasakladıklarını kabul etti.

7 Kasım Fransa, Aslan Dangayev adlı Çeçen sığınmacıyı Rusya’ya sınırdışı etti.

7 Kasım Polonya’nın Białystok kentinde kimliği belirsiz kişiler bir Çeçen ailenin ikamet ettiği apartman dairesinin kapısını ateşe verdi.

28 Kasım 13 Çeçen sığınmacı Avusturya’dan Rusya’ya sınırdışı edildi.

30 Kasım İsveç Yüksek Mahkemesi, Zaurbek Gaziyev adlı Çeçen sığınmacının Rusya’ya iade edilmesi talebini reddetti.

3 Aralık 1991 doğumlu Çeçen mahkum Zubayr Adlanoviç İdrisov, tutulduğu IK-3 hapishanesinde işkenceye maruz kaldı ve hayatını kaybetti.

2013

9 Ocak Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Dini Özgürlükler Devlet Komisyonu, “Rusya: Devlet Hukukunu Hiçe Sayıyor” adlı raporunu yayınladı. Raporda en ciddi insan hakları ihallelerinin Kuzey Kafkasya’da ve özellikle Çeçenya’da meydana geldiği ifade edildi.

12 Ocak Kurçaloy bölgesindeki Alleroy Köyü’nden 13 sivil kaçırıldı.

23 Ocak “Radyo Marşo”, her gün en az 50-60 sivilin Rus işgali altındaki Çeçenya’yı terk ettiğini duyurdu.

24 Ocak Çeçen Ulusal Özgürlük Hareketi’nin lideri Khuseyn Gakayev’in aralarında olduğu 11 Çeçen mücahit, Rus işgalciler ve yerel işbirlikçileri ile Vedeno bölgesindeki Elistanji Köyü yakınlarında girdikleri eşit olmayan bir çatışmada şehit oldular (inşaAllah)

21 Şubat Avusturya, 10 Çeçen sığınmacıyı Rusya’ya sınırdışı etti.

10 Mart Rus işgali altındaki Çeçenya’da, Açkoy-Martan bölgesindeki Bamut Köyü’nden 10-15 km uzaklıklataki ormana yabani sarımsak (honk-çeremşa) toplamaya giden köylüler Rus askeri helikopterlerinin saldırısına uğradı. Çok sayıda köylü yaralandı veya hayatını kaybetti.

15 Nisan Polonya’nın Białystok kentinde bir Çeçen sığınmacı ailenin oturduğu evin kapısı kimliği belirsiz kişilerce ateşe verildi.

8 Mayıs Kimliği belirsiz kişiler, 20 yaşındaki bir Çeçen sığınmacıya Yalova’da suikast düzenledi, ancak Çeçen sığınmacı hayatta kalmayı başardı.

17 Mayıs Almanya Göç ve Mülteciler Federal Ofisi (BAMF) tarafından yapılan açıklamada sadece Nisan 2013’te 2,055 Çeçen’in sığınma talep ettiği, Mayıs 2013’te bu sayıya 1000 kişinin daha eklendiğini açıkladı.

22 Mayıs Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Türkiye Fahri Konsolosu Medet Önlu, saat 19:10 sularında Ankara’daki ofisinde suikaste uğradı.

1 Haziran Polonya’nın Białystok kentinde, 19 yaşındaki bir genç Çeçen, otobüs durağında 4 kişi tarafından dövüldü ve ırkçı sözlere maruz kaldı.

6 Haziran Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Devlet Başkanı Aslan Maskhadov’un naaşının ailesine teslim edilmesinin davacı ailesinin haklarının ihlali olduğuna hükmetti.

8 Haziran Kimliği belirsiz kişiler, “Çeçenya’nın Anneleri” adlı sivil toplum örgütünün başkanı Madina Magomadova’yı Rusya’nın başkenti Moskova’da kaçırma girişiminde bulundu.

29 Haziran Polonya’nın Białystok kentinde bir grup genç 44 yaşındaki Çeçen mülteciye saldırdı.

6 Ağustos Rus ordusunda yer almış 31 yaşındaki Sergey Pomazun, Çeçenya’da bulunduğu 6 aylık süreç içerisinde binlerce Çeçen sivilin katledildiği gizli operasyonlarda yer aldığını açıkladı.

28 Eylül Grozny sakini Murad Amriyev adlı Çeçen, Moskova destekli rejimin üst düzey polislerinden Magomed Daşayev tarafından işkence gördüğünü açıkladı.

4 Kasım Çeçen insan hakları savunucusu Milana Bakhaeva, 23 Ekim günü Rus işgali altındaki Çeçenya’nın Naur bölgesinde bulunan Çernokozovo Köyü’nde konuşlu 2 Numaralı hapishanede Rus özel kuvvetlerinin bir baskın yaptığını ve en az 10 Çeçen’in izolasyon hücresine kapatıldığını duyurdu.

1 Aralık ACAT (İşkencenin Engellenmesi için Hristiyan Hareketi) Rus işgali altındaki Çeçenya’da ve Rusya’daki işkence uygulamaları hakkında bir rapor yayınladı.

8 Aralık İsveç’te ikamet eden Suleiman Sultanoviç Edigov adlı Çeçen’in Ağustos 2012’de Çeçenya’yı ziyareti sırasında kaçırıldığı ve işkence gördüğü öğrenildi.

14 Aralık Çeçenya’daki Moskova destekli rejimin İçişleri Bakanı Birinci Yardımcısı Apti Kharonoviç Alaudinov, Urus-Martan’da yerel işbirlikçilere yaptığı konuşmada, Çeçen Ulusal Özgürlük Hareketi’ne yönelik her türlü desteğin engellenmesi için gerekirse insanların öldürülmesi ve gerçek dışı kanıtların yerleştirilmesi gibi yasadışı metotların kullanılmasını istedi.

2014

12 Şubat Yabancı işçiler, başkent Grozny’deki sürgün anıtını (Dudayev’in emri ile 1944 yılında sürgün edilen Çeçen halkının anısına dikilmişti) söktü; anıttaki mezar taşları Rus destekli rejimin utanç anıtına (Rus işgalciler ile birlikte Çeçen halkına karşı savaşan ya da kendi halkına işkence eden “kahraman polislerine” adanmış anıt) eklendi.

16 Şubat Son iki ay içerisinde Rus işgali altındaki Çeçen Cumhuriyeti İçkerya’da en az 200 sivilin kaçırıldığı öğrenildi.

20 Şubat Kafkas Halkları Assemblesi oluşumunun lideri Ruslan Kutayev, Rus işgali altındaki Çeçenya’da 1944 Sürgünü hakkında bilimsel bir konferans tertip ettiği için gerçek dışı iddialarla Kremlin destekli rejim tarafından kaçırıldı.

22 Şubat Çeçen-İnguşların Orta Asya’ya sürgün edilişinin 70.yılı nedeniyle Belçika’nın başkenti Brüksel’de uluslararası bir konferans düzenlendi.

29 Mart Ukrayna gazi Çeçen savaşçı Magomed Migayev’i Rusya’ya iade etti.

17 Nisan Fransa Jiu Jitsu şampiyonu 22 yaşındaki Çeçen sığınmacı İlias Demayev, Fransa’dan Rusya’ya sınırdışı edildi.

9 Mayıs 1944 yılında tüm Çeçen-İnguş halkının Stalin’in emri ile Orta Asya ve Sibirya’ya sürgün edilmesini konu edinen “Unutmanız Emredildi” adlı film vizyona girmeden Rusya’da yasaklandı.

7 Temmuz Çeçen insan hakları savunucusu Ruslan Kutayev düzmece bir yargılama ile 4 yıl hapis cezası ve cezasının sona erişinden itibaren 1 yıl süreyle toplumsal faaliyetlere katılması yasaklandı.

9 Temmuz Slovakya gazi Çeçen savaşçı Anzor Çentiyev’i Rusya’ya iade etti.

29 Eylül – 13 Ekim “Hukukun Üstünlüğü, İnsan Hakları ve Adalet İçin Barış Yürüyüşü” adı verilen bir girişim Polonya’nın başkenti Varşova’dan “Çeçenya’da Soykırıma Son!” sloganı ve değişik dillerde savaş hakkında bilgilerle kaplanmış bir otobüsle yola çıktı, toplamda 5417 km yol kat ederek 13 Avrupa ülkesinin başkentinde protesto gösterileri düzenledi ve parlamenterlerle bir araya geldi.

11 Ekim Çeçen Cumhuriyeti İçkerya Türkiye Fahri Konsolosu Medet Önlü’yü 22 Mayıs 2013’te Ankara’daki ofisinde katleden tetikçi Murat Aluç, Sakarya’da tutuklandı.

4 Aralık Çeçen Ulusal Özgürlük Hareketi üyeleri Rus işgali altındaki Çeçenya’nın başkenti Grozny’de bir askeri operasyon düzenledi. 10 Çeçen mücahidin şehit olduğu (inşaAllah) operasyon bir gün süreyle devam etti. Operasyon sonucunda Kremlin destekli rejimin 80 silahlı haydutu yaralandı veya öldü.

11 Aralık Rus işgali altındaki Çeçen Cumhuriyeti İçkerya’daki Kremlin destekli rejim Ramzan Kadırov’un talimatı ile Çeçen mücahitlerin ailelerinin evlerini yakıp yıkmaya başladı.